Trikotillomani (Saç Yolma Bozukluğu)

Trikotillomani (Saç Yolma Bozukluğu)

Trikotillomani, kişinin yaşadığı kaygı ve stresi gidermek amacıyla kendi saçını tekrar tekrar çekip koparmasıyla karakterize olan, saçlarındaki kel alanlar yüzünden mahcubiyet duygularına yol açan, kişinin yaşam kalitesini ve işlevselliğini bozan ve sosyal yaşama daha az katılmasına yol açan, tedavi edilmediği takdirde yaşam boyu sürecek olan ve Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı’nın son sürümü olan DSM-5’te ‘Obsesif-Kompulsif Bozukluk ve İlişkili Bozukluklar’ kategorisinde yer alan hem bir dürtü kontrol bozukluğu hem beden odaklı tekrarlayıcı bir davranış bozukluğu hem de psikodermatolojik bir bozukluktur. Kişi, saç yolma davranışından önce yoğun bir biçimde kaygı ve gerginlik yaşar. Saçlarını kopardıktan sonra ise geçici bir rahatlama yaşar. Bazı vakalarda saç koparma otomatik olarak gerçekleşirken bazı vakalarda ise odaklanmış saç koparma görülür. Yapılan çalışmalar bozukluğun düşünülenden de yaygın olduğunu ortaya koymuştur. Bozukluktan muzdarip olan bireyler, genellikle saçlarını, kaşlarını ve kirpiklerini koparırlar. Bozukluğun başlangıcı çocukluk ve ergenlik yıllarına kadar gider. Çocuk ve ergenlerde daha yaygın görülse de yetişkinlerde de ortaya çıkabilir. Çocukluk ve ergenlik döneminde beliren Trikotillomani tedaviye daha iyi yanıt verirken geç başlangıçlı Trikotillomani hem tedaviye dirençlidir ve hem de ruhsal bir bozukluğa dayalıdır.

Trikotillomani’nin farmakolojik tedavisinde onaylanmış bir ilaç olmasa da bazı ilaç tedavilerinden faydalar sağlanmıştır. Yapılan çalışmalar ilaç tedavisine eklenen psikososyal tedavilerin daha yararlı olduğu sonucunu ortaya koymuştur. Psikososyal tedavilerde Bilişsel Davranışçı Terapi’ler ve Alışkanlık Tersine Çevirme Eğitimi faydalıdır. İlaç tedavisinden yeterince fayda sağlanamaması bunun aksine psikososyal tedavilerin oldukça etkili olması, tedavide hastaların sürece daha fazla dâhil olmaları mecburiyetini doğurmuştur. Trikotillomani hastalarının bu bozuklukla ilgili kuramsal bilgilere sahip olmaları, bozukluğun doğasını, kritik noktaları, terapi yöntemlerini, korunma stratejilerini ve baş etme biçimlerini öğrenmeleri tedavinin temel noktasıdır. Bu konuda yazılmış kendine yardım kitapları, hastaların tedavi olma süreçlerinde birer kılavuzluk görevi görmektedir.

Eserde Trikotillomani’nin tanımına, ilgili araştırmalara, tarihçesine, tanı kriterlerine, epidemiyolojisine, sınıflamasına, profil özelliklerine, prognozuna, ayırıcı tanılarına, komorbiditesine, etiyolojisine, değerlendirme araçlarına, tedavisine ve olgu sunumlarına yer verilmiştir. Bu eser ülkemiz psikiyatri ve dermatoloji literatüründe müstakil olarak Trikotillomani ile ilgili yazılmış ilk kitaptır. Eserin alandaki büyük boşluğu dolduracağı düşünülmektedir. Eser, psikiyatri ve dermatoloji hekimleri ve uzmanlık öğrencileri için bir başvuru kitabı, Trikotillomani’nin tedavi sürecinde yer alan ruh sağlığı uzmanları için bir tedavi kılavuzu ve Trikotillomani’den muzdarip olan bireyler için bir kendine yardım kitabı olarak yazılmıştır. Eserin alana katkı sağlaması dileğiyle…

İÇİNDEKİLER

1. GIRIŞ

2. TANIMLAR

2.1.Dürtüsellik

2.2.Dürtü Kontrol Bozuklukları

2.3.Obsesif-Kompulsif Bozukluk ve İlişkili Bozukluklar

2.4.Beden Odaklı Tekrarlayıcı Davranış Bozuklukları

2.5.Psikodermatoloji

2.6.Trikoskopi

3. İLGILI ARAŞTIRMALAR

4. TARIHÇE

5. TANI KRITERLERI

5.1.DSM-5’te Trikotillomani’nin Tanı Kriterleri

5.2.ICD-11’de Trikotillomani’nin Tanı Kriterleri

6. EPIDEMIYOLOJI

7. SINIFLAMA

8. PROFIL

9. PROGNOZ

10. AYIRICI TANI

11. KOMORBIDITE

12. ETIYOLOJI

12.1.Biyolojik Etiyoloji

12.2.Psikososyal Etiyoloji

13. DEĞERLENDIRME

14. TEDAVI

14.1.Farmakolojik Tedavi

14.2.Psikososyal Tedaviler

14.2.1.Psikodinamik Terapi

14.2.2.Bilişsel Davranışçı Terapi

14.2.3.Alışkanlık Tersine Çevirme Eğitimi (HRT)

14.2.4.Kapsamlı Davranışçı Tedavi (ComB)

14.2.5.Kabul ve Kararlılık Terapisi

14.2.6.Ayrıştırma Terapisi

14.2.7.Diyalektik Davranışçı Terapi

14.2.8.Meta Bilişsel Terapi

15. OLGU SUNUMLARI

15.1.Depresyon ve Borderline Kişilik Bozukluğuyla Komorbid Trikotillomani

15.2.Tekrarlayan Rapunzel Sendromu ve Trikotillomani

15.3.Kopardığı Saçları Yiyen Trikotillomani Olgusu

15.4.Duyusal Bozuklukları Olan Yaşlı Bir Hastada Trikotillomani

15.5. Dört Yaşındaki Kız Çocuğunda Trikotillomani

15.6.Tedaviye Dirençli Trikotillomani’de Toplumsal Güçlendirme ve Algıları Sağlıklılaştırma

15.7.Esrar Bağımlılığıyla Birlikte Ortaya Çıkan Trikotillomani

15.9.Şizofrenik Bir Hastada Trikotillomani ve Trikofaji

15.8.Aile İçi Problemlerden Sonra Ortaya Çıkan Trikotillomani

15.10.Erkek Pediatrik Hastada Trikotillomani, Trikofaji ve Trikobezoar

SONUÇ

KAYNAKÇA

İNDEKS

YAZARLAR HAKKINDA