Arap Levhası Üzerindeki Orta-Doğu Ülkeleri’nin Sedimanter Havzaları ve Petrol Jeolojisi

ÖZET

Tetis ve Neotetis Okyanuslarının açılması ve kapanması dönemlerinde aynı jeolojik ve

tektonik özelliklere sahip bölgelerde yer alan Türkiye ve tüm Orta Doğu Ülkelerinin

tektonik, stratigrafik ve sedimantolojik özellikleri çok yakın ilişkilidir. Burada sayılan

jeolojik özellikler aynı zamanda petrol jeolojisinin temel unsurlarını oluşturur.

Dünya ölçeğinde dev petrol ve doğal gaz sahalarına sahip bu ülkelerin sedimanter

havzalarının ve çok ayrıntılı çalışılmış petrol sistemlerinin iyi bilinmesi, bu bilgilerin

bölgesel korelasyonlarla temsil edilmesi Türkiye için de yeni hidrokarbon enerji kaynağı

sahalarının bulunması kapsamında oldukça önem arz eder. Bu önemli husus temel

alınarak hidrokarbon kaynaklarını üreten Orta Doğu ülkelerinin petrol jeolojisi, kitabın

yazarlarının yaptıkları özgün bilimsel araştırmalara dayanılarak hazırlanmıştır. Kitap

içinde yer alan bilgilerin saygıdeğer üniversitelerimize ve tüm ulusal petrol şirketleri

için oldukça yararlı olacağını ümit ediyoruz

İÇİNDEKİLER

Bölüm 1

Arap Levhası’nın Tektonik Özellikleri

1.1. Giriş

1.2. Arap Levhası’nın Tektonik Tarihçesi

1.3. Arap Levhası’nın Jeolojik Özelliği

1.4. Sismik Aktivite

1.5. Volkanizma

1.6. Arap Levhası’nın Tektonik Hareketleri

1.7. Arap Levhası’nın Jeolojik Evrimi

1.8. Arap Levhası’nın Hidrokarbon Potansiyeli

Bölüm 2

Orta-Doğu Ülkeleri’nin Petrol Jeolojisi

2.1. Giriş

2.2. Arap Levhasının Hidrokarbon Sistemleri

2.3. Gondwana Dış Sınırı ve Tetis Okyanusu

2.4. Kaynaklara Dönüş

2.5. Hidrokarbonların Rezervuar Kayaçlarında Birikimi ve Kapanlanması

2.6. Rezervuar Kayaçları

2.6.1. Zagros Deformasyonu ve Tuz Kubbeleri

2.6.2. Orta Doğu'da Neden Bu Kadar Çok Petrol Var?

2.7. Sonuç

Bölüm 3

Suudi Arabistan’ın Petrol Jeolojisi

3.1. Özet

3.2. Giriş

3.3. Suudi Arabistan'ın Arap-Nubiyan Kalkanı

3.4. Arap Yarımadası'nın Paleozoik istiflerinin tektonik ve stratigrafik çerçevesi

3.4.1. Giriş

3.4.2. Başlıca Tektonik Unsurlar

3.4.3. Önemli bölgesel tektonik olaylar

3.4.3.1.Takoniyen (Taconic) Orojenezi

3.4.3.2. Takoniyen Fliş çökelmesi

3.4.3.3. Kaledoniyen (Caledonian) Orojenezi

3.4.3.4. Hersiniyen (Variscan) orojenezi

Hersiniyen Orojenezine dair yeni bilgiler ve unsurların Arap Plakası’ndaki

Hidrokarbon Sistemi üzerindeki etkileri

3.4.4. Suudi Arabistan’ın Buzullaşma dönemleri

3.4.4.1. Giriş

3.4.4.2. Geç Ordovisiyen Buzullaşması (444 Myö)

3.4.4.3. Permo-Karbonifer Buzullaşması

3.5. Suudi Arabistan’ın Hidrokarbon Potansiyeli

3.5.1. Giriş

3.5.2. Sedimanter İstifler

3.6. Arap Platformu Üzerindeki Paleozoyik istiflerinin Sedimantolojisi ve İstif Stratigrafisi

3.6.1. Giriş

3.6.2. Suudi Arabistan’ın Paleozoyik stratigrafisi ve petrol jeolojisi

3.6.2.1.Giriş

3.6.2.2. Erken Erken Kambriyen (541–529 Ma)

3.6.2.3. Geç Erken Kambriyen (529-514 Ma)

3.6.2.4. Orta Kambriyen (514–497 Ma)

3.6.2 5. Geç Kambriyen (497– 485 Ma)

3.6.2.6. Ordovisiyen Sistemi (485-444 Ma)

3.6.2.7. Erken Erken Ordovisiyen Sistemi (485-478 Ma)

3.6.2.8. Geç Erken Ordovisiyen (478-470 Ma)

3.6.2.9. Orta-Geç Ordovisiyen Sistemi (470-445 milyon yıl önce)

3.6.2.10. Geç Erken Ordovisiyen (478-470 Ma)

3.6.2.11. Orta-Geç Ordovisiyen Sistemi (470-445 milyon yıl önce)

3.6.2.11.1. Hanadir Üyesi

3.6.2.11.2. Kahfah Üyesi

3.6.2.11.3. Ra'an Üyesi

3.6.2.11.4. Quwarah Üyesi

3.6.2.12. Geç Ordovisiyen Buzul Sistemi (445-444 Ma)

3.6.2.12.1. Giriş

3.6.2.12.2. Zarqa Formasyonu

3.6.2.12.3. Sarah Formasyonu

3.6.3. Silüriyen Sistemi (444-419 Ma)

3.6.3.1. Giriş

3.6.3.2. Qalibah Formasyonu

3.6.3.2.1. Baq'a Üyesi

3.6.3.2.2. Qusaiba Üyesi

3.6.3.2.3. Sharawra Üyesi

3.6.4. Devoniyen Sistem (419–359 Ma)

3.6.4.1. Giriş

3.6.4.2. Tawil Formasyonu

3.6.4.3. Jauf Formasyonu

3.6.4.4. Jubah Formasyonu

3.6.5. Erken Karbonifer Sistemi (359-323 Ma)

3.6.5.1. Giriş

3.6.5.2. Berwath Formasyonu

3.6.6. Permiyen-Karbonifer Sistemi (305-290 milyon yıl önce)

3.6.6.1. Giriş

3.6.6.2. Güney Suudi Arabistan

3.6.5.2.1. Ruhaiya Formasyonu (MFS P10)

3.6.7. Orta Arabistan'ın yeraltındaki Geç Paleozoyik (Permo-Karbonifer)

buzullaşma dönemi

3.6.7.1 Giriş

3.6.7.2. Haradh Formasyonu

3.6.7.3. Jawb Formasyonu

3.6.8. Permiyen Sistemi (289-260 Ma)

3.6.8.1. Giriş

3.6.8.2. Unayzah Formasyonu

3.6.8.3. Ash-Shiqqah Formasyonu

3.6.9. Suudi Arabistan’ın Paleozoyik Petrol Sistemleri

3.6.9.1. Giriş

3.6.9.2. Kaynak Kayası

3.6.9.3. Rezervuar Kayası

3.6.9.3.1. Sarah Formasyonu

3.6.9.3.2. Haradh Formasyonu

3.6.9.3.3. Unayzah Formasyonu

3.6.9.3.4. Ash-Shiqqah Formasyonu

3.6.9.3.5. Khuff Formasyonu

3.6.10. Suudi Arabistan’ın Mesozoyik Petrol Sistemleri

3.6.10.1. Giriş

3.6.10.2. Karbonat Petrol Sistemleri

3.6.10.3. Silisiklastik Petrol Sistemleri

3.6.10.3.1. Giriş

3.6.10.3.2. Zuluf Petrol Sahası

3.6.10.3.3. Safaniya Petrol Sahası

Bölüm 4

Türkiye’nin Sedimanter Havzaları ve

4.1. Özet

4.2. Giriş

4.3. Türkiye’nin Paleocoğrafik ve Paleotektonik Evrimi

4.4. Türkiye’nin Petrol ve Doğalgaz Kaynak Kayaları

4.5. Ordovisiyen - Siluriyen Kaynak Kayaları

4.6. Jura- Kretase Kaynak Kayaları

4.7. Senozoyik Kaynak Kayaları

Bölüm 5

Türkiye’nin Hidrokarbon Potansiyeli

5.1. Giriş ve Tarihçe

5.2. Türkiye’nin Petrol Sızıntıları

5.3. Güneydoğu Anadolu Bölgesi

5.3.1. Giriş

5.3.1.1. Telbesmi Formasyonu (Neoproterozoyik, 630- 541 MYÖ)

5.3.1.2. Sadan Formasyonu (Erken Kambriyen, 541- 529 MYÖ)

5.3.1.3. Zabuk Formasyonu (Erken Kambriyen, 529– 514 MYÖ)

5.3.1.4. Koruk Formasyonu (Orta Kambriyen, 514-497 MYÖ)

5.3.1.5. Sosink Formasyonu (Geç Kambriyen, 497-485MYÖ)

5.3.1.6. Konur Formasyonu (Erken Ordovisiyen 485- 470 MYÖ)

5.3.1.7. Bedinan Formasyonu (Orta-Geç Ordovisiyen 470-445 MYÖ)

5.3.1.8. Yurteri Formasyonu (Hirnansiyen, 445–444 MYÖ)

5.3.1.9. Dadaş Formasyonu (Siluriyen (444 – 419 MYÖ)

5.3.1.10. Kayayolu Formasyonu (Devoniyen, 419–359 MYÖ)

5.3.1.11. Kuşdamı Formasyonu (Erken-Orta Permiyen, 290 – 269 MYÖ)

5.3.1.12. Kaş Formasyonu (Geç Permiyen, 269–260 MYÖ)

5.3.2. Mesozoyik ve Tersiyer İstifleri

5.3.2.1. Giriş

5.3.2.2. Bölgesel Jeoloji ve Stratigrafi

5.3.2.3. Bölgenin Jeolojik Özellikleri

5.3.2.4. Mardin Grubu

5.3.2.5. Garzan Formasyonu

5.3.2.6. Germav Formasyonu

5.3.2.7. Gercüş Formasyonu

5.3.2.8. Hoya Formasyonu

5.3.2.9. Raman Petrol Sahası

5.3.2.10. Batı Raman Petrol Sahası

5.3.2.11. Germik Petrol Sahası

5.4.Trakya Havzası

5.4.1. Giriş

5.4.2. Yenimuhacir Grubu

5.4.3. Danışmen Formasyonu

5.5. Adana Havzası’nın Petrol Sistemleri

5.5.1. Giriş

5.5.2. Kaynak Kayaları

5.5.3. Rezervuar Kayaları

5.6. Karadeniz Havzası

5.6.1. Giriş

5.6.2. Kaynak Kayaları

5.6.2.1. Batı ve Orta Pontidler

5.6.2.2. Doğu Pontidler

5.6.2.3. Rezervuar Kayaları

Bölüm 6

İran’ın Petrol Sistemleri

6.1. Öz

6.2. Petrol Sistemleri

6.3. Paleozoik Serisindeki Petrol Sistemleri

6.4. Erken Silüriyen Sarchahan Kaynak Kayası

6.5. İran’ın Permo-Triyas Rezervuarları

6.6. Hidrokarbon Oluşumu, Göçü ve Kapanlanması

6.7. İran’daki Orta Jura Petrol Sistemleri

6.7.1. Sargelu-Surmeh Petrol Sistemi

6.7.2. İran'daki Geç Jura Petrol Sistemi

6.7.2.1. Hanife-Sürme ve Diyab-Sürme Petrol Sistemleri

6.6.3. Jura Serisinin Petrol Sistemlerinde Hidrokarbon Oluşumu ve Göçü

6.6.4. Kretase Petrol Sistemi

6.6.5. Kazhdumi-Sarvak/Ilam Petrol Sistemleri

6.6.6. Orta Kretase'den Erken Miyosen'e Kadar Petrol Sistemi

6.6.7. Zagros Kıvrım ve İtme Kuşağı’nın Senozoyik Serisindeki Petrol Sistemleri

6.6.8. Oligo-Miyosen Sistemlerinin Çökelme Ortamları

6.6.8.1. Giriş

6.6.8.2. Asmari Formasyonu’nun Rezervuar Özellikleri

6.6.8.3. Haftkel Üretim Sahası

6.8. Sonuçlar

Bölüm 7

Irak’ın Petrol Sistemleri

7.1. Tetis Bölgesi

7.1.1. Giriş

7.2. Paleozoyik Petrol Sistemleri

7.2.1. Giriş

7.2.2. Irak’taki Kanıtlanmış ve Potansiyel Paleozoyik Keşif Alanları

7.2.2.1. Özet

7.3. Mesozoyik-Senozoik Petrol Sistemleri

7.3.1. Giriş

7.3.2. Kuzeydoğu Arap Plakası Orta Jura-Alt Kretase kaynak kayaçlarının

jeokimyasal karakterizasyonu, hacimsel değerlendirmesi ve şeyl- petrol ve gaz potansiyeli

7.3.2.1. Özet

7.3.2.2. Giriş

7.3.2.3. Jeolojik ve Tektonik Ortam

7.3.2.4. Jeolojik Yaşları ve Çökelme Ortamları

7.3.2.5. Irak'ın Seçilmiş Önemli Petrol Sahalarında Petrolün Oluşumu ve Birikimi

7.4. Gelecekteki Potansiyel ve Yeni Yaklaşımlar

Bölüm 8 Libya’nın Petrol Jeolojisi

8.1. Giriş

8.2. Özet

8.3. Libya’nın Tektonik Tarihçesi

8.4. Libya’nın İstif Stratigrafisi

8.5. Libya’nın Yapısal Özellikleri

8.6. Petrol Jeokimyası

8.7. Libya’nın Hidrokarbon Potansiyeli

8.8. Petrol Sistemleri ve Üretim Alanları

8.9. Libya’nın Petrol ve Gaz Sahaları

8.9.1. Giriş

8.9.2. Libya’nın Tethiyen Bölgesinin Petrol Sistemleri

8.10. Sirte Havzası

8.10.1. Giriş

8.10.2. Karasal Alanlar (Land Area)

8.10.2. Jeolojik Ortam (Geological Setting)

8.10.3. Kapan Tipleri (Trap Style)

8.10.4. Petrol Tarihi

8.10.5. Petrol Oluşumu

8.11. Munzur Havzası (Murzuq Basin)

8.11.1. Giriş

8.11.2. Jeolojik Ortam

8.12. Kufra Havzası

8.12.1. Giriş

8.12.2. Stratigrafi, Sedimantoloji ve Yapısal Jeoloji

8.12.3. Petrol Jeolojisi

Bölüm 9

Ürdün’ün Petrol Jeolojisi

9.1 Giriş

9.2. Petrol Tarihi

9.3. Jeolojik Ortam

9.3.1. Tektonik Gelişim

9.4. Ürdün'ün Jeolojisi

9.4.1. Paleozoyik Dönemi (539-251 milyon yıl önce)

9.4.2. Mezozoik (251-66 milyon yıl önce)

9.4.3. Senozoyik (66 milyon yıl önce-günümüz)

9.4.4. Miyosen'den Pliyosen'e Kadar

9.5. Ürdün'ün doğusundaki Risha doğalgaz sahasında petrol sistemi unsurları

9.5.1. Öz

9.5.2. Giriş

9.5.3.Jeolojik Ortam

9.5.4. Kuyu verileri

9.5.5. Yeraltı Jeolojisi

Kaynak kaya kalitesi, olgunlaşma ve fasiyes analizleri

9.6. Sonuçlar

Bölüm 10

Kuveyt’in Petrol Jeolojisi

10.1. Özet

10.2. Giriş

10.3. Jeolojik ortam

10.3.1. Yapısal ve tektonik özellikler

10.3.2. Stratigrafi ve Petrol Sistemi

10.4. Potansiyel Kaynak Kayaçları ve Termal Olgunlaşma

10.4.1. Paleozoyik Kaynak Kayaları

10.4.1.1. Qusaiba Formasyonu

10.4.1.2. Unayzah Formasyonu

10.4.1.3. Khuff Formasyonu

10.4.2. Mezozoyik Kaynak Kayaçları

10.4.2.1. Triyas Kaynak Kayaçları

10.4.2.2. Jura Kaynak Kayaçları

10.4.2.3. Kretase Kaynak Kayaçları

10.5. Potansiyel rezervuar kayaçları

10.5.1. Giriş

10.5.2. Mesozoyik Rezervuar Kayaçları

10.5.2.1. Burgan Formasyonu

10.5.2.2. Mauddud Formasyonu

10.5.2.3. Wara Formasyonu

10.6. Kapan Kayaları

10.6. Kuveyt'teki Büyük Burgan Petrol Sahası

10.6.1. Giriş

10.6.2. Burgan Sahasının Keşfi

10.6.3. Yapısal Jeoloji ve Stratigrafi

10.6.4. Rezervler ve Üretim

10.7. Kuveyt Açık Deniz Petrol Sistemleri ve Arama Sahaları

10.7.1. Öz

10.7.2. Özet

10.7.3. Stratigrafi ve Petrol Sistemi

10.7.4. Petrol Sistemi

10.8. Sonuçlar

Bölüm 11

Umman Sultanlığı’nın Petrol Jeolojisi

11.1. Özet

11.2. Giriş

11.3. Umman’da petrol aramalarının tarihçesi

11.4. Umman, İran ve Arabistan'daki petrolün ilk jeolojik haritası ve araştırması, 1904–1905

11.5. 1908'de Orta Doğu'da ticari petrolün keşfi

11.6. Shell'in Umman Dağları'na ilişkin çığır açıcı çalışması

11.7. Umman Sultanlığının petrol jeolojisi

11.7.1. Özet

11.7.2. Giriş

11.7.3. İç Umman'daki petrol sahası alanlarındaki tortul kayaç istifi

11.7.4. Güney Umman’ın petrol potansiyeli

11.8. Umman'daki Gondwana Buzul Çağı'na Ait Petrol İçeren Tortullar

11.8.1. Giriş

11.8.2. Umman'daki Ghaba tuz havzası bölgesi ve Fahud tuz havzası

bölgesi; jeolojik genel görünüm ve toplam petrol sistemleri

11.8.2.1. Giriş

11.8.3. Umman'ın Neoproterozoik Petrol Sistemleri

11.8.4. Güney Umman Bölgesinin Tuz Havzası'ndaki Neoproterozoik-Kambriyen

Petrolünün Kökeni

11.8.4.1. Giriş

11.8.4.2. Rezervuar stratigrafisi

11.8.4.3. Kalın tuzun önemi ve akışı

11.8.5. Güney Umman Tuz Havzası’nın doğu kanadındaki Permo-Karbonifer

Al Khalata Formasyonu’nun bölgesel modellemesi

11.8.5.1. Giriş

11.9. Arap Platosu ve Güneydoğu Türkiye'deki Geç Ordovisiyen buzul

çökellerinin sedimantolojisi ve hidrokarbon potansiyeli

11.10. Arap Yarım Adası’ndaki Geç Paleozoyik (Geç Karbonifer-Erken Permiyen)

buzul kökenli kumtaşı rezervuarları

Bölüm 12

Basra Körfezi

12.1. Giriş

12.2. Petrol ve Gaz Sahaları

12.2.1. Safaniya Petrol Sahası

12.2.1.1. Üretim

12.2.1.2. Jeoloji

12.2.1.3. Petrol Sistemi

12.2.1.4. Petrol Hareketi

12.2.2. Zuluf Sahası

12.2.2.1. Giriş

12.2.3. Ghawar Sahası

12.2.3.1.Giriş

12.2.3.2. Jeoloji

12.2.3.3. Tarihçe

12.2.4. Sirte Havzası

12.2.4.1. Özellikler

12.2.4.2. Jeolojik Ortam

12.2.4.3. Kapan Tipleri

12.2.5. Rub’ al-Khali Havzası

12.2.5.1. Giriş

12.2.5.2. Stratigrafi ve Petrol Jeolojisi

Bölüm 13

Birleşik Arap Emirlikleri’nin Petrol Jeolojisi

13.1. Özet

13.2. Giriş.

13.3. Basra Körfezindeki Sınırlar ve Anlaşmazlıklar

13.4. Birleşik Arap Emirlikleri’nin Petrol Jeolojisi

13.4.1. Birleşik Arap Emirlikleri'nin Jeolojisi

13.4.1.1 Giriş

13.4.1.2. Mezozoyik (251-66 milyon yıl önce)

13.4.1.3. Senozoyik (66 milyon yıl önce)

13.4.1.4. Abu Dabi, Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki Mezozoik Petrol Sistemleri

13.4.1.5. Petrol Jeolojisinin Özeti

13.5. Petrol sistemleri

13.5.1. Jeolojik unsurlar (Geological elements)

13.6. Nahr Umr Formasyonunun Sedimantolojik Yorumu

13.7. Kretase Formasyonları’nın Petrol Potansiyeli

13.8. Hidrokarbon Birikim Modeli

Bölüm 14

Katar’ın Petrol Jeolojisi

14.1. Özet

14.2. Katar’ın Petrol Tarihçesi

14.3. Katar’ın Jeolojik Yerleşimi

14.4 Katar’ın Verimli Rezervuar Kayaçları

14.4.1. Katar’ın Khuff-Öncesi Hidrokarbon Sistemi

14.4.2. Khuff Formasyonu’nun Petrol Potansiyeli

14.4.2.1. Giriş

14.4.2.2. Khuff'un Stratigrafik Evrimi

14.4.2.3. Güney Pars / Kuzey Alanındaki Khuff İstifi

14.4.2.4. Diyajenez Poroperm’i Artırır

14.4.2.5. Gözeneklilik Tek Cevap Değil

14.4.3. Jurasik Arab Formasyonu’nun Petrol Potansiyeli

14.4.4. Örtü veya Mühür Kayaları

14.5. Katar Petrol Keşifleri

14.6. Katar'da Petrolün Önemi

14.7. Katar’ın Petrol ve Doğal Gaz Yatakları

14.7.1. Özet

14.7.2. Dukhan Sahasının Keşfi

14.8. Dukhan Petrol Sahası

14.9. Katar'daki Diğer Petrol Sahalarının Geliştirilmesi ve Keşfi

14.10. Katar Gaz Keşifleri

14.10.1. Kuzey Sahasının Keşfi

14.11. Kuzey Sahasından Üretilen Gazın İşlenmesi

14.12. Katar Hidrokarbon Değer Zinciri

14.13. Üretilen Hidrokarbonların Rafine Edilmesi

14.14. Katar'ın Petrol ve Gaz Endüstrisi

14.15. Sıvılaştırılmış Doğal Gaz

Bölüm 15

Levha Tektoniği ve Petrol Jeolojisindeki önemi

15.1. Giriş

15.2. Dünya'nın katmanları

15.2.1. Litosfer

15.2.1.1. Litosfer tanımının tarihi

15.2.1.2. Türler

15.2.1.2.1. Okyanus litosferi

15.2.1.2.2. Batık litosfer

15.2.1.2.3. Kıtasal litosfer

15.3. Levha tektoniğinin temel prensipleri

15.3.1. Levha tektoniği’nin temel İlkeleri

15.3.1.1. Giriş

15.3.1.2. Sıcak noktalar

15.3.2. Levha Sınırlarının Türleri

15.4. Levha hareketi

15.4.1. Giriş

15.4.2. Geçmiş Levha Hareketleri

15.4.3. Tektonik Teorinin Gelişimi

15.4.4. Alfred Wegener ve kıtaların kayması kavramı

15.4.5. Levha hareketinin itici güçleri

15.4.6. Hipotezi Destekleyen Kanıtlar

15.4.7. Okyanus Havzası Özelliklerinin Keşfi

15.4.8. Levha sürme mekanizmaları ve bu süreçte manto’nun rolü

15.4.8.1. Manto dinamikleriyle ilgili itici güçler (Manto Konveksiyonu)

15.4.8.2. Tüy tektoniği

15.4.8.3. Dalgalanma tektoniği

15.5. Yer çekimiyle ilgili itici güçler

15.6. Dünya'nın dönüşüyle ilgili itici güçler

15.7. Levha tektoniği üzerinde olası gelgit etkisi

15.8. Her bir itici güç mekanizmasının göreceli önemi

15.9. Levha tektoniği ve jeolojik geçmişi

15.9.1. Giriş

15.9.2. Tektoniğin diğer sistemlerle etkileşimleri

15.9.2.1. Deniz seviyesi

15.9.2.2. İklim

15.9.3. Kıtaların yarılması

15.9.3.1. Yakınsak sınırlar

15.10. Kıtaların kayması

15.10.1. Giriş

15.11. Yüzen kıtalar ve sismik bölgeler

15.12. Okyanus ortası sırtının yayılması ve konveksiyon

15.12.1. Giriş

15.12.2. Tanımı ve morfolojisi

15.12.3. Volkanizma

15.12.4. Sürüş mekanizmaları

15.12.5. Küresel deniz seviyesine etkisi

15.12.6. Deniz suyu kimyası ve karbonat birikimi üzerindeki etkisi

15.12.7. Önemli keşifler

15.12.8. Keşfin etkisi: deniz tabanının yayılması

15.13. Deniz tabanı yayılması

15.13.1. Giriş

15.13.2. Deniz tabanının yayılmasının önemi

15.13.3. Okyanus yarılım merkezi

15.13.4. Tartışma ve mekanizma arayışı

15.14. Dalma-Batma zonunun yapısal özellikleri ve petrol jeolojisi yönünden önemi

15.14.1. Giriş

15.14.2. Dalma ve levha tektoniği

15.14.3. Dalma bölgelerinin jeolojik yapısı

15.14.3.1. Yay Gerisi Havzaları

15.14.3.2. Yay-hendek Kompleksi

15.14.3.3. Derin yapı

15.14.3.4. Dalma açısı

15.14.4. Dalma bölgelerinin yaşam döngüsü

15.14.4.1. Dalmanın (subduction) başlaması

15.14.4.2. Dalma sürecinin sonu

15.14.5. Dalma zonunun özellikleri ve etkileri

15.14.5.1. Başkalaşım (Dalma sonu metamorfizması)

15.14.5.2. Ark (Volkanik yay) magmatizması

15.14.5.3. Depremler ve Tsunamiler

15.14.6. Orojenez (Dağ oluşumu)

15.14.6.1. Giriş

15.14.6.2. Alta-Dalma Yoluyla Dağ Oluşumu

15.14.6.3. Araziye Göre Dağların Oluşumu

15.14.6.4. Kıtasal Çarpışma Sonucu Dağ Oluşumu

15.14.6.5. Dönüşüm Fayları

15.14.7. Kıtasal litosferin dalması

15.14.8. Okyanus içi: okyanus/okyanus levhası dalması

15.14.9. Yay-kıta çarpışması ve küresel iklim

15.14.10. Dünya’da dalma’nın başlangıcı

15.14.11. Dalma zonunun önemi

15.15. Obdüksiyon (Obduction)

15.15.1. Giriş

15.15.2. Oluşum türleri

15.15.2.1. Dalma bölgelerinde yukarı doğru kamalanma

15.15.2.2. Atlantik tipi kıta kenarlarına sıkıştırılmış teleskopik geçiş

15.15.2.3. Yerçekiminin Atlantik tipi kıta kenarlarına kayması

15.15.2.4. Yayılan bir sırtın bir dalma bölgesine dönüşümü

15.15.2.5. Yayılan bir sırtın ve bir dalma bölgesinin müdahalesi

15.15.2.6. Arka yay havzası tüm geri yay havzaları

15.15.2.7. Kıtasal Çarpışma (Continental convergence)

15.15.2.8. İki Okyanusal levha çarpışması (Oceanic convergence)

15.15.2.9. Ada yayı

15.15.2.9.1. Giriş

15.15.2.9.2. Konum

15.15.2.9.3. Tektonik oluşum

15.15.2.9.4. Ada Yaylarının Özellikleri

Bölüm 16

Petrol Jeolojisi’nin Temel Unsurları

16.1. Giriş

16.2. Petrolün Oluşumu

16.3. Petrolün Oluşum Süreci

16.4. Petrollü Kumlar (Oil sand)

16.5. Şeyl

16.6. Konvensiyonel Petrol ve Doğal Gaz

16.7. Konvensiyonel Olmayan Petrol ve Doğal Gaz

16.8. Kaynak kayası ve rezervuar kayası olarak kömür

16.9. Petrolün kapanlanması

16.10. Sedimanter kayaçlar, çökelme ortamları ve hidrokarbon potansiyelleri

16.10.1. Genel özellikleri

16.11. Çökelme Ortamlarının Sınıflandırılması

16.12. Kumtaşı Rezervuarları

16.13. Karbonat Rezervuarları

16.14. Şeyl kaynak kayası

16.15. Sedimanter Havzalar ve Petrol Sistemleri

16.15.1. Temel Kavramlar ve Terimler

16.15.2. Havza Yapısı, Tektonik ve Stratigrafi

16.15.3. Tortul Havza Kavramları

16.16. Tortul Havzaların Sınıflandırılması

16.16.1. Yaygın olarak tanımlanan havza sınıflandırılması

16.16.1.1. Açılım Havzaları (Rift Basins)

16.16.1.2. Açılım Havzaları (Rift Basins)

16.16.1.3. Pasif Kenar (Divergent Passive Margin) Sedimanter Havzalar

16.16.1.4. Önülke Sedimanter Havzaları (Foreland Basins)

16.16.1.5. Yay Arkası (Back-Arc) Sedimanter Havzalar

16.16.1.6. Ön Yay (Forearc) Sedimanter Havzalar

16.16.1.7. Okyanus Hendeği (Oceanic Trench) Sedimanter Havzalar

16.16.1.8. Çekme-Ayırma (Pull-Apart) Sedimanter Havzalar

16.16.1.9. Kratonik (Cratonic) Sedimanter Havzalar

16.17. Tortul havzaların petrol yönünden önemi

16.17.1 Genel bilgiler

16.18. Kırıntılı kayaçların çökelme ortamları ve hidrokarbon potansiyeli

16.18.1 Genel Özellikleri

16.18.2. Kumtaşı Rezervuarlarının Çökelme Ortamları

16.18.3. Buzul kökenli kumtaşı rezervuarları

16.18.4. Eoliyen kökenli kumtaşı rezervuarları

16.18.5. Nehir kökenli kumtaşı rezervuarları

16.18.5.1. Örgülü nehir kumtaşı rezervuarları

16.18.5.2. Menderesli nehir kumtaşı rezervuarları

16.19. Kıyı ovası ve sığ deniz kumtaşı rezervuarları

16.19.1. Genel Özellikleri

16.20. Nehir deltalarının hidrokarbon potansiyeli

16.20.1. Genel Özellikleri

16.20.2. Deltaların ekonomik yönden önemi

16.20.3. Deltaların hidrokarbon potansiyeli

16.21. Kıyı Düzlüğü ve Bariyer Adası Sistemi

16.21.1. Genel Özellikleri

16.21.2. Bariyer Adası sisteminin ortak bileşenleri

16.21.2.1. Giriş

16.21.2.2. Bariyer adaları

16.21.2.3. Plaj ortamı

16.9.8.2.4. Kıyı şeridi eoliyen kum dünleri

16.21.2.5. Lagün Ortamı

16.9.8.3. Sığ deniz ortamının hidrokarbon potansiyelleri

16.22. Derin Deniz Ortamının Hidrokarbon Potansiyeli

16.22.1. Genel Özellikleri

16.22.2. Denizaltı yelpazeleri ve derin deniz Kanalları

16.22.2.1. Genel Özellikleri

16.22.2.2. Denizaltı yelpazesi çökelme modelleri

16.22.2.3. Denizaltı yelpazelerinin hidrokarbon potansiyeli

16.23. Karbonat kayaçlarının çökelme ortamları ve hidrokarbon potansiyeli

16.23.1. Genel özellikleri

16.23.2. Karbonat kayaçlarının geometrik özellikleri

16.22.3. Diyajenezin karbonat kayaçları içindeki önemi

16.23.4. Karbonat Kayaçlarının Çökelme Ortamları ve Rezervuar Özellikleri

16.23.4.1. Genel Özellikleri

16.23.4. 2. Platform İçi Peritidal (Gelgit Düzlüğü) Ortamı

16.23.4.3. Sığ Şelf İçi Karbonat Kum Sığlıkları

16.23.4.4. Platform (Şelf) Kenarı Karbonat Çökelmesi

16.23.4.5. Stromatolitik karbonat kayaçları

16.23.4.6. Kıta yamacı ve derin deniz havzası

16.23.4.7. Karbonat kayaçlarının rezervuar özellikleri

16.23.4.7.1. Erken diyajenez etkileri

16.23.4.7.2. Geç diyajenez ve kayaç dokusu

16.23.5. Karbonat Kayaçlarının Rezervuar Fasiyesleri

16.23.6. Karbonat rezervuarlarının yerlerinin belirlenmesi

Kaynaklar