Akıllı Perakende Teknolojileri ve Algılanan Değer: Koşullu Süreç Analizi Örneği

TANITIM YAZISI

Perakendecilikte dijitalleşmenin hız kazanmasıyla birlikte, akıllı perakende teknolojilerinin fiziksel mağaza deneyimine entegrasyonu giderek yaygınlaşmaktadır. Akıllı perakende teknolojileri, tüketicilere ürün ve hizmetlere ilişkin bilgileri gerçek zamanlı olarak sunabilmekte; alışveriş sürecini daha hızlı, kolay ve etkileşimli bir hâle getirmektedir. Tüketiciler, bu teknolojiler aracılığıyla ürünleri deneme, karşılaştırma, kişiselleştirilmiş öneriler alma gibi çeşitli avantajlara erişebilmekte; bu durum, alışveriş deneyimlerini hem fonksiyonel hem duygusal açıdan zenginleştirmektedir.

Tüketicilerin akıllı perakende teknolojilerini nasıl algıladıkları, bu teknolojilerden elde ettikleri değerin niteliği ve bu değerin tutum ve kullanım niyeti üzerindeki etkileri günümüzde önemli bir araştırma alanı hâline gelmiştir. Artan teknoloji kullanımıyla birlikte tüketicilerin yenilik, avantaj, uyumluluk, güven, risk ve gizlilik gibi unsurlara ilişkin değerlendirmeleri; söz konusu teknolojilerin benimsenmesini etkileyen temel faktörler arasında yer almaktadır. Bu bağlamda, akıllı perakende teknolojilerinin tüketiciler açısından nasıl bir değer yarattığı ve bu değerin davranışsal niyete nasıl dönüştüğü konusunun hem literatür hem de perakende uygulamaları açısından önem taşıyan bir konu olduğu düşünülmektedir.

Bu çalışma, akıllı perakende teknolojilerine yönelik tüketici algısını faydacı, hedonik ve sosyal değer boyutlarıyla bir arada ele alması; bu değerlerin tutum ve kullanım niyeti üzerindeki etkilerini incelemesi ve teknolojik yenilikçiliğin düzenleyici rolünü çoklu modeller üzerinden değerlendirmesi bakımından literatüre özgün bir katkı sunmaktadır. Bilgi Sistemleri Teorileri, Değer Temelli Kabul Modeli, Değer–Tutum–Davranış Modeli ve Uyarıcı–Organizma–Tepki yaklaşımının bir arada kullanıldığı bu bütüncül yapı, akıllı perakende teknolojilerinin tüketici tarafından nasıl algılandığını çok boyutlu bir bakış açısıyla açıklamaktadır.

İÇİNDEKİLER

BÖLÜM 1 : GİRİŞ

1.1. Problemin Tespiti

1.2. Araştırmanın Amacı ve Önemi

1.3. Araştırmanın Yöntemi

1.4. Araştırmanın Varsayımları ve Sınırlılıkları

1.5. Çalışmanın Bölümleri

BÖLÜM 2 : AKILLI PERAKENDE TEKNOLOJİLERİ

2.1. Akıllı Perakende Teknolojileri

2.1.1. Hizmet Odaklı Akıllı Perakende Teknolojileri

2.1.1.1. Mobil Uygulamalar

2.1.1.2. Yapay Zekâ (AI) Tarafından Desteklenen

Chatbotlar ve Sesli Botlar

2.1.1.3. Mağaza İçerisinde Dolaşan Robotlar

2.1.1.4. Akıllı Giyinme Odaları

2.1.1.5. Akıllı Aynalar

2.1.2. İş Süreci Odaklı Akıllı Perakende Teknolojileri

2.1.2.1. Akıllı Raflar

2.1.2.2. İşaretçiler (Beacons)

2.1.3. Hibrit Akıllı Perakende Teknolojileri

2.1.3.1. Dijital Tabelalar

2.1.3.2. Akıllı Alışveriş Arabaları

2.1.3.3. Self – Check-out Kioskları

(Self servis ödeme) /Go-Store

2.1.3.4. AR/VR/MR

2.2. Akıllı Perakende Teknolojileriyle

İlgili Literatür Taraması

BÖLÜM 3 : KAVRAMSAL ÇERÇEVE

3.1. Akıllı Perakende Teknolojisine Yönelik Tüketici Algıları

3.1.1. Algılanan Yenilik

3.1.2. Algılanan Avantaj

3.1.3. Algılanan Uyumluluk

3.1.4. Algılanan Kontrol

3.1.5. Algılanan Güven

3.1.6. Algılanan Zorluk/Algılanan Karmaşıklık

3.1.7. Algılanan Risk

3.1.8. Algılanan Gizlilik Endişeleri

3.2. Algılanan Değer

3.3. Tutum ve Kullanma Niyeti

3.4. Teknolojik Yenilikçilik

3.5. Akıllı Perakende Teknolojilerinin Kabulü Kapsamında

Çalışmada Kullanılacak Teori, Model ve Kavramlar

3.5.1. Değer Temelli Kabul Teorisi

3.5.2. Uyarıcı-Uyaran-Tepki (S-O-R) Modeli

3.5.3. Değer-Tutum-Davranış (VAB) Modeli

BÖLÜM 4 : YÖNTEM

4.1. Araştırmanın Kavramsal Modeli ve Hipotezleri

4.2. Araştırmanın Evreni ve Örneklemi

4.3. Araştırma Verilerinin Toplanması

4.4. Anket Formu ve Kullanılan Ölçekler

4.5. Araştırmada Kullanılan Analiz Yöntemleri

4.5.1. Keşifsel ve Doğrulayıcı Faktör Analizi

4.5.2. Yapısal Eşitlik Modellemesi

4.5.3. Aracı (Mediate) Etki Analizi

4.5.4. Düzenleyici Etki ve Koşullu Süreç Analizi

BÖLÜM 5 : BULGULAR

5.1. Örneklemin Demografik Özellikleri

5.2. Değişkenlere Ait Tanımlayıcı İstatistikler

5.3. Güvenilirlik Analizi

5.4. Ortak Yöntem Yanlılığı Analizi

5.5. Keşifsel Faktör Analizi Sonuçları

5.6. Çalışmanın Kavramsal Modelinin

Geçerlilik ve Güvenirlilik Analizi

5.7. Araştırmanın Kavramsal Modelinde Yer Alan

İlişkilerin Yapısal Eşitlik Modellemesi ile Test Edilmesi

5.8. Aracı (Mediate) Etkisinin Test Edilmesi

5.9. Teknolojik Yenilikçiliğin Koşullu Etkisi

5.9.1. Algılanan Hedonik Değer Modeli için

Teknolojik Yenilikçiliğin Koşullu Etkisi

SONUÇ VE ÖNERILER

6.1. Araştırma Sonuçları ve Öneriler

6.1.1. Gelecekte Yapılacak Araştırmalara ve

Araştırmacılara Öneriler

6.1.2. Uygulayıcılara Yönelik Öneriler

KAYNAKLAR