Râgıb El-İsfahânî’nin Sebeb-i Nüzûl Rivayetlerine Yaklaşımı

ÖZET

Kur’ân-ı Kerîm’in doğru anlaşılması, yalnızca lafzî anlamların bilinmesiyle değil,

aynı zamanda ayetlerin indiği bağlamın ve sebeplerinin de kavranmasıyla mümkündür.

Bu noktada Kur’ân-ı Kerîm’in anlaşılmasında ve tefsir edilmesinde önemli bir yere sahip olan esbâb-ı nüzûl, ortamın şartlarını ve âyetlerin doğrudan muhataplarını anlamaya imkân tanıyan temel bir ilim dalıdır. Ayrıca Kur’ân-ı Kerîm’in indiği dönemde oluşmaya başlamaktadır.

Bu çalışmada, ilk dönem âlimlerinden Râgıb el-İsfahânî’nin tefsir anlayışı

çerçevesinde sebeb-i nüzûl ilmi incelenmektedir. Râgıb el-İsfahânî tefsiri el-Maide

sûresine kadar elimizde bulunmaktadır. Bu incelemede Râgıb el-İsfahânî’nin tefsirinde

sebeb-i nüzûl bilgisine yaklaşımı ve bu bilginin anlam inşasındaki rolü üzerinde

durulmuştur. Öncelikle rivayetlerin istatistik dağılımı yapılarak öne çıkan sebeb-i nüzûl

eserleriyle rivayetlerle karşılaştırıldı. Sonraki başlıklarda rivayetlerin içerikleri tahkik

edilerek İsfahânî’nin sebeb-i nüzûl rivayetlerini tercih yöntemi ve hükümlere ulaşmada

rivayetlerin etkisi incelendi.

İÇİNDEKİLER

GİRİŞ

1. Araştırmanın Konusu, Amacı ve Kapsamı

2. Araştırmanın Yöntemi ve Literatür Taraması

3. Râgıb el-İsfahânî’nin Hayatı ve İlmî Kişiliği

BİRİNCİ BÖLÜM

ESBÂB-I NÜZÛL

1.1. Kavramsal Çerçeve

1.2. Esbâb-ı Nüzûlün Doğuşu ve Gelişimi

1.3. Esbâb-ı Nüzûlün Önemi

1.4. Esbâb-ı Nüzûlün Tespit Edilme Yöntemleri

1.5. Esbâb-ı Nüzûl Rivayetlerinin Kalıpları

1.5.1. Sebep İfade Etmede Nass Olan Rivayetler

1.5.2. Sebep İfade Etmede Nass Olmayan Rivayetler

1.6. Esbâb-ı Nüzûlle İlgili Meseleler

1.6.1.Taaddüd Meselesi

1.6.1.1. Nüzûl Sebebinin Taaddüdü

1.6.1.2. Nüzûlün Taaddüdü

1.6.2. Hükmün veya Nüzulün Taahhürü Meselesi

1.6.3. Umûm-Husûs Meselesi

İKİNCİ BÖLÜM

RÂGIB EL-İSFAHÂNÎ TEFSİRİNDE ESBÂB-I NÜZÛL RİVAYETLERİ

2.1. Esbâb-ı Nüzûl Rivayetlerinin İstatistik Dağılımı

2.2. Sebeb-i Nüzûl Meseleleri Bakımından Rivayetlerin Analizi

2.2.1. Rivayetlerin Aktarılma Yöntemi                                                  

2.2.1.1. Sened Tahlili

2.2.1.2. Rivayet Sigaları

2.2.2. Taaddüt Meselesi

2.2.2.1. Bir Sebep Üzerine Birden Çok Ayetin Nazîl Olması

2.2.2.2. Farklı Sebepler Üzerine Aynı Ayetin Mükerrer Nazîl Olması

2.2.3. Taahhür Meselesi

2.3. İsfahânî’nin Sebeb-i Nüzûl Rivayetlerine Yaklaşımı

2.3.1 Umum Anlamı Tercih Etmesi

2.3.2. Sebeb-i Nüzûlü Rivayetlerini Değerlendirmesi

2.3.3. Sebeb-i Nüzûl Rivayetleri Arasında Tercihte Bulunması

2.3.4. Faklı Sebeb-i Nüzûl Rivayetlerini Birleştirmesi

2.3.5. Aynı Ayet İçerisinde Yer Alan Kısımların Sebeb-i Nüzûllerinin Farklı

Aktarılması

2.3.6. Sebeb-i Nüzûl Rivayetini Eleştirmesi

2.3.7. Bir Rivayetin Birden Fazla Ayetin Nüzûl Sebebi Olarak Aktarılması

2.3.8. Sebeb-i Nüzûl Rivayetini Aktarmakla Yetinmesi

2.4. Tarihi Veriler Olarak Sebeb-i Nüzûl Rivayetleri

2.5. Fıkhî Hükümlere Ulaşmada Sebeb-i Nüzûl Rivayetleri

2.6. Kelamî Hükümlere Ulaşmada Sebeb-i Nüzûl Rivayetleri

2.7. Muhtelif Sonuçlara Ulaşmada Sebeb-i Nüzûl Rivayetleri

SONUÇ

KAYNAKLAR