Geçmişten Günümüze İkiztepe Kazıları

TANITIM YAZISI

İkiztepe, Kalkolitik Çağ’dan Orta Tunç Çağı’na ve Hellenistik Dönem’e kadar uzanan kesintili ancak uzun soluklu iskân süreci, zengin buluntu çeşitliliği ve ölü gömme gelenekleriyle, uzun yıllardır bilim dünyasının dikkatini çeken başlıca arkeolojik yerleşmelerden biridir. Yerleşmede açığa çıkarılan mimari kalıntılar, üretim faaliyetlerine ilişkin veriler, mezar uygulamaları ve maddi kültür unsurları, İkiztepe’nin yalnızca bir iskân alanı değil, aynı zamanda toplumsal organizasyonun, ekonomik ilişkilerin ve ritüel pratiklerin izlenebildiği bir yerleşim olduğunu açık biçimde ortaya koymaktadır.

İkiztepe’de 1974 yılında merhum Prof. Dr. Uluğ Bahadır Alkım tarafından başlatılan kazı çalışmaları, Karadeniz Arkeolojisi açısından bir dönüm noktası niteliği taşımaktadır. Bu çalışmalar, daha sonra merhum Prof. Dr. Önder Bilgi tarafından yaklaşık kırk yıl boyunca kesintisiz biçimde sürdürülmüş; böylece İkiztepe, Karadeniz Bölgesi protohistoryası için yalnızca bölgesel ölçekte değil, Anadolu arkeolojisi bağlamında da referans yerleşmelerden biri hâline gelmiştir. Söz konusu uzun soluklu araştırma geleneği, yerleşmenin stratigrafik sürekliliğinin, kültürel dönüşümlerinin ve bölgeler arası etkileşim ağlarının anlaşılmasına önemli katkılar sağlamıştır.

Bu kitap, 2021 yılında yeniden başlatılan üçüncü dönem kazı çalışmalarının ilk sonuçlarını bütüncül bir yaklaşımla değerlendirmek amacıyla hazırlanmıştır. Çalışmanın temel amacı, önceki kazı dönemlerinden elde edilen verileri güncel arkeolojik yöntemler ve yeni bulgular ışığında yeniden ele almak; İkiztepe’nin yerleşim tarihi içerisindeki süreklilik ve değişim dinamiklerini

daha kapsamlı bir perspektifle ortaya koymaktır. Bu bağlamda, özellikle stratigrafik verilerin yeniden değerlendirilmesi, arkeometrik analizlerin sağladığı yeni açılımlar ve disiplinlerarası yaklaşımlar, yerleşmenin kronolojik ve kültürel çerçevesinin daha sağlam temellere oturtulmasına olanak tanımaktadır.

İÇİNDEKİLER

ÖNSÖZ

İkiztepe’nin Coğrafi Konumu ve Doğal Çevresi

Kazı Tarihçesi

Kazı Bulguları

Birinci Dönem (1974-1980) ve İkinci

Dönem Kazıları (1981-2012)

Mimari

Mezarlık Alanı

Dromoslu Mezar

Buluntular

Üçüncü Dönem Kazıları (2021-)

Tepe I Kuzey Kesimi

Orta Tunç Çağı

1. Tabaka

2. Tabaka

(Kuzey Alan) Erken Tunç Çağı Mezarları

(Güney Alan) Erken Tunç Çağı Mezarları

Geç Kalkolitik Dönem / Erken Tunç Çağı

1 Geçiş Tabakaları

3. Tabaka

4. Tabaka

Geç Kalkolitik Dönem

5. Tabaka

6. Tabaka

7. Tabaka

8. Tabaka

9. Tabaka

Çanak Çömlek

Orta Tunç Çağı Çanak Çömleği

Erken Tunç Çağı I Mezar Kapları

Geç Kalkolitik Dönem Çanak Çömleği

Küçük Buluntular

Arkeozoolojik Araştırmalar

Arkeobotanik Araştırmalar

Genel Değerlendirmeler

Kaynakça

İkiztepe Üzerine Yapılmış Çalışmaların

Seçme Kaynakçası