DEPREME DİRENÇLİ TÜRKİYE Afet Risklerine Karşı Yeni Yaklaşımlar

TANITIM YAZISI

Bilimsel çalışmaların en kıymetli yönlerinden biri, yalnızca akademik bir katkı

sunmakla kalmayıp, toplumun geleceğini şekillendirecek bir farkındalık alanı

açabilmesidir. Elinizdeki bu kitap, tam da bu amaca hizmet eden bir çalışmanın

olgunlaşmış hâlidir. “Depreme Dirençli Türkiye Afet Risklerine Karşı Yeni

Yaklaşımlar” başlıklı bu eser, afet yönetimi alanında uzun soluklu, titiz ve

derinlikli bir araştırma sürecinin ürünüdür.

Yazar, bu çalışmasında Türkiye’nin afet yönetimi sistemini yalnızca mevcut

uygulamalarıyla değil aynı zamanda düşünsel, kuramsal ve toplumsal temelleriyle

birlikte analiz etmiş; Türkiye'deki mevcut afet yönetimi uygulamalarını risk

yönetimi ekseninde özgün bir bakış açısı geliştirmiştir. Bu yönüyle eser, afet

yönetimi Politikalarına geleneksel “müdahale odaklı” yaklaşımdan “risk temelli

ve dirençlilik merkezli” bir anlayışa geçişin gerekliliğini vurgulayan önemli

katkılar sunmaktadır.

Bu kitapta yer alan analizler, Türkiye’nin afet geçmişi ve özellikle de 1939

Erzincan, 1999 Marmara, 2011 Van ve 2023 Kahramanmaraş Depremleri

gibi yıkıcılık düzeyi yüksek, toplumda derin izler bırakan olaylar üzerinden

şekillenmiştir. Dolayısıyla çalışma, yalnızca teorik bir çerçeve değil, sahadan

beslenen pratik bir bilgi birikimi de içermektedir. Yazarın yerel yönetimler, afet

kurumları ve toplum kesimleriyle yürüttüğü kapsamlı analizler; afet bilinci,

kurumsal koordinasyon, risk algısı ve dayanıklılık kavramlarını Türkiye

bağlamında yeniden düşünmemize imkân tanımaktadır.

İÇİNDEKİLER

GİRİŞ

BÖLÜM 1

AFET VE AFET YÖNETIMI

1.1. Toplumsal Bir Tehlike Olarak Afet

1.2.Afet Türleri

1.2.1. Doğal Afetler

1.2.2. İnsan Kaynaklı Afetler

1.2.3. Teknolojik Afetler

1.2.4. Diğer Afet Türleri

1.3. Afetin Evreleri

1.4. Afetin Etkileri

1.5. Afet Yönetimi

1.5.1. Afet Yönetiminin Döngüsü

1.5.1.1. Afet Yönetiminde Afet Öncesi Döngü

1.5.1.2. Afet Yönetiminde Afet Anı ve Hemen Sonrası Döngüsü

1.5.1.3. Afet Yönetiminde Afet Sonrası Döngü

1.5.2. Afet Yönetişimi

1.5.3. Afet Yöneticisi

1.5.4.Bütünleşik Afet Yönetimi

1.5.5. Sürdürülebilir Afet Yönetimi

1.6. Maruz Kalma / Maruz Kalabilirlik

1.7. Zarar Görebilirlik

1.7.1. Fiziksel Zarar Görebilirlik

1.7.2. Sosyal Zarar Görebilirlik

1.7.3.Ekonomik Zarar Görebilirlik

1.8. Acil Durum ve Acil Yardım

1.9. Dirençlilik

1.10. Risk

1.11. Risk Yönetimi

1.11.1. Risk Yönetiminin Evreleri

1.11.1.1. Risk Analizi ve Zarar Azaltma

1.11.1.2. Hazırlık

1.11.1.3. Tahmin ve Erken Uyarı Sistemleri

1.11.2. Risk Yönetiminin Faydaları

1.12. Afetler Açısından Kriz

1.13. Afetler Açısından Kriz Yönetimi

1.13.1. Etki ve İhtiyaç Analizi

1.13.2. Yeniden İnşa

1.13.3. İyileştirme

BÖLÜM 2

TÜRKIYE VE BAZI ÜLKELERDE DEPREM ODAKLI AFET YÖNETIMI.63

2. Doğal Afetler Çerçevesinde Depremler

2.1. Deprem

2.2. Kimi Devletlerde Afet Yönetim Sistemleri

2.2.1. ABD Örneği

2.2.2. Çin Örneği

2.2.3. Hindistan Örneği

2.2.4. Japonya Örneği

2.2.5. Yeni Zelanda Örneği

2.2.6. Şili Örneği

2.2.7. Rusya Federasyonu Örneği

2.2.8. Endonezya Örneği

2.3. Afet Yönetimine İlişkin Uluslararası Kuruluşlar ve Bu Kuruluşların Rolleri

2.3.1. Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP)

2.3.2. Birleşmiş Milletler İnsani Yardım Koordinasyon Ofisi (OCHA)

2.3.3. Kuzey Atlantik Anlaşması Örgütü (NATO)

2.3.4. Uluslararası Arama ve Kurtarma Danışma Grubu (INSARAG)

2.3.5. Uluslararası Afet Değerlendirme ve Koordinasyon Sistemi (UNDAC) ve Sivil

Savunma Örgütü (ICDO)

2.3.6. Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Federasyonu (IFCRC)

2.3.7. Yerinde Operasyonlar Koordinasyon Merkezi (OSOCC)

2.3.8. Diğer Uluslararası İşbirlikleri

2.4. Türkiye’de Afet Yönetimi

2.4.1. Türkiye’de Afet Yönetiminin Tarihi Gelişimi

2.4.1.1. I. Dönem (1944 Öncesi)

2.4.1.2. II. Dönem (1944-1958 Yılları Arası)

2.4.1.3. III. Dönem (1958-1999 Yılları Arası)

2.4.1.4. IV. Dönem (1999 sonrası)

2.5. Türkiye’de Afet Yönetiminin Öncüsü Olarak AFAD, KIZILAY ve STK’lar

2.5.1. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD)

2.5.1.1. Türkiye’de Afet Yönetiminin Merkezi Teşkilatlanması

2.5.1.1.1. Deprem ve Risk Azaltma Genel Müdürlüğü

2.5.1.1.2. Barınma ve Yapı İşleri Genel Müdürlüğü

2.5.1.1.3. Afetlere Müdahale Genel Müdürlüğü

2.5.1.1.4. Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü

2.5.1.2. Türkiye’de Afet Yönetiminin Taşra Teşkilatlanması

2.5.1.2.1. İl Afet ve Acil Durum Müdürlükleri

2.5.1.2.2. Afet ve Acil Durum Arama Kurtarma Birlik Müdürlükleri

2.5.1.2.3. Ulusal Medikal Kurtarma Ekibi (UMKE)

2.5.2. Kızılay

2.5.3. Sivil Toplum Kuruluşları (STK)

2.5.4. Türkiye’de Afet Yönetimi Bağlamında Yapılan (1999 Marmara Depreminden

Günümüze Dek) Çalışmalar ve Uygulamada Karşılaşılan Sorunlar

2.6. Ülke Örneklerinin Afet Yönetimi Bakımından Değerlendirmesi

BÖLÜM 3

RISK AZALTMA ODAKLI NITEL/NICEL BULGULAR VE YENI

YAKLAŞIMLAR

3.Metodoloji

3.1. Araştırmanın Problemi

3.2. Araştırmanın Önemi

3.3. Araştırmanın Sınırlılıkları

3.4. Araştırmanın Yeri ve Zamanı

3.5. Araştırmanın Katılımcıları

3.6. Araştırmanın Tasarımı

3.7. Araştırmanın Amacı

3.8. Araştırmanın Yöntemi

3.9. Verilerin Analizi ve Bulgular

3.9.1. Nitel Araştırma Yöntemlerine Yönelik Bulgular

3.9.1.1. Araştırmanın Güvenirlilik ve Geçerliliği

3.9.1.2. Araştırmanın Bulgularına Yönelik Kod-Alt kod Modellemesi

3.9.1.2.1. Araştırmanın Bulgularına Yönelik Afete Hazırlık ve Bilimsel Gerçeklik

Kod-Alt kod Modellemesi ile Katılımcıların Görüşme Analizleri

3.9.1.2.2. Araştırmanın Bulgularına Yönelik Çevre ve Ekosistem, Zemin ve Yerleşim

Yeri Belirleme ve Diğer Kod-Alt kod Modellemesi ile Katılımcıların Görüşme

Analizleri

3.9.1.2.3. Araştırmanın Bulgularına İlişkin Yapı Stoğu, Yapı Ruhsat ve İmar İzni İle

Ekonomi Kod-Alt kod Modellemesi ile Katılımcıların Görüşme Analizleri

3.9.1.2.4. Araştırmanın Bulgularına Yönelik Eğitim, Yönetim ve Planlama-

Koordinasyon-Denetim Kod-Alt kod Modellemesi ile Katılımcıların Görüşme

Analizleri

3.9.1.2.5. Araştırmanın Bulgularına Risk Azaltma ve Önleme Önerilerine Yönelik

Katılımcıların Görüşme Analizleri

3.9.1.3. Araştırmanın Bulgularına İlişkin Kod Bulutu Analizleri

3.9.1.4. Araştırmanın Bulgularına İlişkin Kelime Bulutu Analizleri

3.9.1.5. Araştırmanın Bulgularına Belge Temelli Kod Karakterlerinin

İstatistikleri

3.9.2. Nicel Verilere Yöntemlerine İlişkin Bulgular

3.9.2.1. Türkiye Açısından Afet Yönetiminin Risk Endeksleri

3.9.2.1.1. Modele İlişkin Türkiye’deki Nicel Veriler ve Risk Analizleri

3.9.2.1.2. Türkiye’de Risk Bileşenleri, Riske Neden Olabilecek Faktörler ve Riske

Karşı Alınması Gereken Önlemler

3.9.2.2. Nitel Verilere Dayalı Olarak Türkiye’de Afet Yönetimine İlişkin Yaşanan

Genel Sorunlar

3.10. Afet Yönetiminde Yeni Yaklaşımlar

3.10.1. Risk Odaklı Afet Yönetim Modeli Önerisi

3.10.2. İleri Teknolojiler

SONUÇ, TARTIŞMA VE ÖNERILER

KAYNAKÇA