Kırşehirli Ozan İsa Erdoğan’ın Hayatı ve Eserleri (Monografi-Derleme-Tasnif)

TANITIM YAZISI

Kırşehir, yüzyıllardır sözlü kültürün yaşatıldığı ve bozlak geleneğinin

güçlü bir şekilde yankı bulduğu kadim bir coğrafyadır. Bu topraklarda

yetişen âşıklar, sazın teline ve sözün gücüne yaslanarak halkın

duygularını, düşüncelerini ve hayat tecrübelerini kuşaktan kuşağa

aktaran kültürel hafızanın taşıyıcıları olmuşlardır.

Elinizdeki eser, Kırşehirli halk ozanı İsa Erdoğan’ın hayatını,

sanatını ve şiir dünyasını okuyucuyla buluşturmaktadır. Âşığın kendi

arşivinde yer alan şiirleri, yayımlanmış eserleri ve kültürel faaliyetleri;

yapılan görüşmeler ve gözlemler ışığında değerlendirilmiştir.

Sazın ve sözün izinde şekillenen bu çalışma, Kırşehir’de yaşayan

âşıklık geleneğinin günümüzdeki yansımalarına ışık tutarken, Ozan

İsa Erdoğan’ın sanatını ve şiir dünyasını daha yakından tanıma

imkânı sunmaktadır.

İÇİNDEKİLER

ÖN SÖZ

BÖLÜM 1

KIRŞEHIR VE KIRŞEHIR ÂŞIKLIK GELENEĞI

1.1. Kırşehir Hakkında Genel Bilgi

1.1.1. Kırşehir’in Adı

1.1.2. Kırşehir’in Coğrafi Durumu

1.1.3. Kırşehir’in Tarihi

1.1.4. Kırşehir’in Sosyal- Kültürel Durumu

1.2. Âşıklık Geleneği ve Kırşehir’de Âşıklık Geleneği

1.2.1. Âşık ve Âşıklık Kavramı

1.2.2. Âşıklık Geleneği

1.2.3. Kırşehir’de Âşıklık Geleneği ve Halk Ozanları

1.2.4. Kırşehir’de Abdallar

BÖLÜM 2

OZAN İSA ERDOĞAN’IN HAYATI

2.1. Ozan İsa Erdoğan Hakkında Genel Bilgi

2.1.1. Doğum Yeri ve Tarihi

2.1.2. Ailesi

2.1.3. Öğrenim Hayatı

2.1.4. Mesleği

2.2. Âşıklık Geleneğinde Geçirdiği Aşamalar

2.2.1. Âşıklığa Başlaması

2.2.2. Mahlas Alması

2.2.3. Usta-Çırak İlişkisi

2.2.4. Saz Çalmaya Başlama Serüveni

2.2.5. Etkilendiği Âşıklar

2.2.6. Yaşnâme

2.3. Ozan İsa Erdoğan’ın Yer Aldığı Kaynaklar

2.3.1. Kitapları

2.3.2. Yer Aldığı Kaynaklar

2.3.3. Katıldığı Programlar, Festivaller ve Aldığı Ödüller

KIRŞEHIRLI OZAN İSA ERDOĞAN’IN HAYATI VE ESERLERI

(Monografi-Derleme-Tasnif )

2.3.4. Ozan İsa Erdoğan’ın Kuruculuğunu Üstlendiği

Kırşehir Yazar ve Şairler Derneği (KIYŞAD)

2.3.5. Hakkında Yapılan Haberler

2.3.6. Eserlerinin Elektronik Kültür Ortamına Aktarımı

2.4. Ozan İsa Erdoğan’ın Âşık Müziği Geleneğindeki

Makam Anlayışı ve Ezgi Yapısı

BÖLÜM 3

OZAN İSA ERDOĞAN’IN ŞIIRLERININ İNCELENMESI

3.1. Şiirlerinin Şekil Yönünden İnceleme

3.1.1. Nazım Birimi

3.1.2. Kâfiye Şeması ve Kâfiye Türü

3.1.2.1. Kâfiye Şeması

3.1.2.2. Ayakların Kafiyelenişi

3.1.2.3. Dörtlüklerin Kafiyelenişi

3.1.3. Ayaklar

3.1.3.1. Yapılarına Göre Ayaklar

3.1.3.1.1. Yineleme Ayak

3.1.3.1.2. Yenileme Ayak

3.1.3.2. Kolaylık-Zorluklarına Göre Ayaklar

3.1.3.2.1. Geniş Ayak

3.1.3.2.2. Dar Ayak

3.1.4. Şiirin Ölçü Sistemi

3.1.4.1. Hece Sayıları

3.1.4.2. Duraklar

3.2. İçerik Yönünden Muhteva İncelenmesi

3.2.1. Konu/Tema

3.2.1.1. İsa Erdoğan’ın Şiirlerinde ‘Aşk’

3.2.1.2. İsa Erdoğan’ın Şiirlerinde Özlem

3.2.1.3. İsa Erdoğan’ın Şiirlerinde Doğa

3.2.1.4. İsa Erdoğan’ın Şiirlerinde Nasihat

3.2.1.5. İsa Erdoğan’ın Şiirlerinde Sosyal Konular

3.2.1.6. İsa Erdoğan’ın Şiirlerinde Milli Konular

3.2.1.7. İsa Erdoğan’ın Şiirlerinde Ölüm

3.2.1.8. İsa Erdoğan’ın Şiirlerinde Dinî ve Tasavvufi Unsurlar

3.2.2. Dil, Üslup ve Anlatım

3.2.2.1. Doğrudan Anlatım

3.2.2.2. Hitapla ve Nasihatle Anlatım

3.2.2.3. Soru Sorma Yoluyla Anlatım

3.2.2.4. Tasvir Yoluyla Anlatım

3.3. Söz Sanatları

3.3.1. Benzetme (Teşbih)

3.3.2. Teşhis (Kişileştirme)

3.3.3. Telmih (Hatırlatma)

3.3.4. Mübalağa (Abartma)

3.3.5. Tezat

3.3.6. Tenasüp

3.3.7. Tecahül-i Arif

3.3.8. Tekrir

3.3.9. İstifham

3.3.10. İltifat

3.3.11. Kinaye

3.3.12. Muamma

BÖLÜM 4

İSA ERDOĞAN’IN ŞIIRLERININ TASNIFI

4.1. Konularına Göre Koşma Biçimli Şiirleri

4.1.1. Aşk Şiirleri

4.1.2. Özlem Şiirleri

4.1.2.1. Sevgiliye/Eşe Özlem

4.1.2.2. Memlekete Dair Özlem

4.1.3. Ayrılık/ Gurbet Şiirleri

4.1.4. Sitem ve Şikâyet Şiirleri

4.1.4.1. Sevgiliye veya Aşka Dair Şikâyet ve Sitem

4.1.4.2. İnsana ve Topluma Dair Şikâyet ve Sitem

4.1.4.3. Hayata, Kadere , Zamana Dair Şikâyet ve Sitem

4.1.4.4. Tanrıya ve İnanca Dair Şikâyet ve Sitem

4.1.5. Taşlamalar

4.1.5.1. Topluma Taşlama

4.1.5.2. Güncel Konulara Taşlama

4.1.5.3. Doğaya ve Canlılara Taşlama

4.1.5.4. Bireysel Taşlama

4.1.6. Dilek/Ümit Şiirleri

4.1.7. Nasihat/Öğüt Şiirleri

4.1.8. Pişmanlık ve Hayal Kırıklığı Şiirleri

4.1.9. Çaresizlik ve Ümitsizlik Şiirleri

4.1.10. Vefasızlık ile İlgili Şiirleri

4.1.11. Eşitlik ile İlgili Şiirleri

4.1.12. Üzüntü/Eseflenme Şiirleri

viii

KIRŞEHIRLI OZAN İSA ERDOĞAN’IN HAYATI VE ESERLERI

(Monografi-Derleme-Tasnif )

4.1.13. Yaşam Mücadelesi ve Geçim Sıkıntısı ile İlgili Şiirleri

4.1.14. Pastoral Şiirleri

4.1.15. Dini-Tasavvufi Şiirleri

4.1.15.1. Allah Sevgisi

4.1.15.2. Peygamber Sevgisi

4.1.15.3. Mevlâna ile İlgili Şiirleri

4.1.15.4. Şükür ve Tevekkül ile İlgili Şiirleri

4.1.15.5. Dini Günler

4.1.16. Övgü/Güzelleme Şiirleri

4.1.16.1. Aile Bireylerine Güzelleme

4.1.16.2. Kendine Güzelleme

4.1.16.3. Âşıklığa ve Âşıklara Güzelleme

4.1.16.4. Tasavvufi Büyüklere ve Evliyalara Güzelleme

4.1.16.5. Kırşehir’e Güzelleme

4.1.16.6. Kırşehir Spora Güzelleme

4.1.16.7. Çeşitli Meslek Gruplarına Güzelleme

4.1.16.8. Özel Günlere Güzelleme

4.1.16.9. Tanıdıklarına Güzelleme

4.1.16.9. Devlet Görevlilerine ve Makam Sahiplerine Güzelleme

4.1.16.10. Gazi Mustafa Kemal Atatürk’e Güzelleme

4.1.17. Mehmet Akif Ersoy ve Çanakkale Şehitleri ile İlgili Şiirleri

4.1.18. Neşet Ertaş ile İlgili Şiirleri

4.1.19. Abdallar ile İlgili Şiirleri

4.1.20. Ahilik Teşkilatı ve Ahi Evran Veli ile İlgili Şiirleri

4.1.21. Gündem ile İlgili Şiirleri

4.1.22. Seyahat Ettiği Yerler ile İlgili Şiirleri

4.1.23. Yaşadığı Köye Dair Şiirleri

4.2. Ozan İsa Erdoğan’ın Manileri

4.2.1. Aşk Konulu Mânileri

4.2.2. Sosyal Konulu Manileri

4.3. Ozan İsa Erdoğan’a Yazılan Şiirler

SONUÇ

KAYNAKLAR

EKLER

ÖZGEÇMİŞ